Strona główna »» Aktualności » Wulkany

Wulkany

Kraina Wygasłych Wulkanów to malownicza kraina w obrębie Gór oraz Pogórza Kaczawskiego, znana z wielu wystąpień skał wulkanicznych pod postacią wulkanów, kominów wulkanicznych oraz potoków lawowych

Wulkany

 

Wąwóz Myśliborski to jeden z ciekawszych rezerwatów przyrody wchodzący w skład Parku Krajobrazowego „Chełmy”. Większość rezerwatu położona jest w dolinie potoku Jawornik, został on utworzony w celu ochrony jedynego na Dolnym Śląsku stanowiska paproci – języcznika zwyczajnego oraz ze względu na swój unikatowy charakter pod względem geologicznym. Sam wąwóz to głęboka i wąska dolina rzeczna na zboczach której odsłaniają się zieleńce o charakterystycznych strukturach poduszkowych. Skały te powstały pierwotnie w morzu kambryjskim (500 mln lat temu) jako bazaltowe jęzory lawowe wylewające się bezpośrednio na dno morskie. Gwałtowny proces chłodzenia się lawy w zetknięciu z wodą morską prowadzi do powstania poduszek lawowych. W dalszym etapie historii geologicznej tego regionu zapisał się proces metamorficzny, który zmienił wygląd poduszek lawowych. Dziś oglądamy je jako elipsoidalne, spłaszczone formy o długości do 40 cm.

Kolejnym miejscem gdzie możemy podziwiać tego typu skały jest wzgórze Grodzik, na wysokości Mysłowa przy głównej drodze z Jeleniej Góry do Wrocławia. Na jego zboczach występują bardzo liczne,  niewielkie odsłonięcia słabo zmetamorfizowanych, ciemnoszrozielonawych paleobazaltów. W wielu miejscach przyjmują one formy elipsoidalne, bochenkowate lub zbliżone do kuli, charakterystyczne dla tzw. law poduszkowych. Długość tych form wynosi od kilkudziesięciu centymetrów do 2 – 3 m.

W nieczynnym kamieniołomie na wzgórzu Łomy (424 m. n.p.m.) położonym na zachód od miejscowości Lubiechowa, występują dolno permskie trachybazalty zwane dawniej melafirami, o brunatno szarej, zielonkawej lub fioletowawej barwie. W drobnokrystalicznej masie występują pustki pogazowe o średnicy od 0,5 do 10 cm, powstałe w wyniku ucieczki gazów z pęcherzyków gazowych. W efekcie późniejszych procesów w pustkach krystalizowały różne minerały wtórne, a ich narastanie następowało od zewnątrz do wewnątrz. Takie formy nazywamy geodami, w ich wnętrzu mogą rosnąć pięknie wykształcone kryształy. W geodach na tym wzgórzu można znaleźć piękne agaty, kryształy dymne, ametysty oraz kryształy kwarcu i kalcytu.

 

 

Na zboczu góry Wielisławka (375 m n.p.m.) znajduje się nieczynny kamieniołom permskich ryolitów z dobrze widoczna oddzielnością słupową znany pod nazwą „Organy Wielisławskie”. Nazwa tego miejsca nawiązuje do jego unikatowego charakteru oraz wyglądu. Układ słupów przypomina jednostronnie rozwinięty wachlarz, a według innych skojarzeń gigantyczne organy. Średnica słupów wynosi około 20 – 30 cm i rzadko przekracza 50 cm. Formy te w przekroju poprzecznym są zazwyczaj cztero – i pięciokątne, a rzadziej trój- i sześciokątne. Często występują tu także słupy nieprawidłowe. Magmy sialiczne (bogate w krzemionke) takie jak ryolity nie tworzą na powierzchni typowych stratowulkanów, ale formy typu kopuł i wulkanów tarczowych. To wystąpienie zostało określone jako kopuła lawowa. Pod względem swojego wykształcenia te wulkanity są ewenementem w Sudetach, dlatego uznane zostały za pomnik przyrody.

„Małe Organy Myśliborskie” to dzisiaj pomnik przyrody nieożywionej, ale jeszcze 20 – 30 mln lat temu był to wulkan. Dziś zachowała się jego centralna część w formie komina wulkanicznego o bardzo interesującym, wachlarzowatym ułożeniu słupów. Słupy mają do 30 cm grubości, a ich ułożenie przypomina organy, stąd nazwa stanowiska. Pod względem petrograficznym są to bazanity, można w nich znaleźć ksenolity skał podłożą o wielkości do kilku centymetrów.

Muchowskie Wzgórza z najwyższym szczytem pasma Mszaną (475 m n.p.m.) to kolejny przykład wulkanizmu kenozoicznego. W południowo – zachodniej część wzniesienia znajduje się nieczynny kamieniołom bazaltów. Odsłaniają się tutaj regularne cztero – lub sześcioboczne słupy bazaltowe o średnicy 30 – 40 cm. Poniżej znajduje się rumowisko skalne będące efektem działania ostatniego zlodowacenia, gdy wody topniejącego lądolodu oraz silne procesy erozyjne doprowadziły do pokruszenia bazaltowych słupów na bloki.

 

Część informacji zaczerpnięta z „Geostrada Sudecka. Przewodnik Geologiczno – Turystyczny” oraz „Zbieramy minerały i skały”.

zdjęcia dzięki: dzikiesudety.blogspot.com,  gorykaczawskie.pl

 

Inne polecane szlaki

Minerały


Przyroda nieożywiona Krainy Wygasłych Wulkanów zachwyca swoja wyjątkowością. Znajdą tu Państwo wiele minerałów, ciekawostek geologicznych oraz miejsc objętych ochroną. ...

Więcej

Newsletter

Zapisz się, aby cały czas być na bieżąco z naszą atrakcyjną ofertą.